Çanakkale Yenice İlçesi

Çanakkalenin Yenice İlçesi, 19. yüzyılın başlarında bir köy olarak kurulduğu bilinen ilçeye ilk yerleşenlerin Kınık Türklerinin Kızılkeçili boyundan geldikleri sanılmaktadır. İlçenin ilk sakinlerinin Asar dağının kuzey yamacına bakan bir bölgeye yerleşerek buraya İnceköy adını verdikleri bilinmektedir. Sonraları Yenice adını alan ilçenin Seyvan köyünde, hangi tarihi döneme ait olduğu bilinmeyen bir kale ile Asar dağı üzerinde bir kale yıkıntısı bulunmaktadır.  1936 yılına kadar Balıkesir ilinin Gönen ilçesine bağlı olan Yenice, bu tarihten sonra ilçe olarak Çanakkale’ye bağlandı. Çanakkale ili’nin güneydoğusunda; doğuda ve güneyde Balıkesir ili kuzeyde Biga ve Çan ilçeleri, batıda Bayramiç ilçesi ile çevrilidir. Deniz seviyesinden 276. m yükseklikte olan yerleşim merkezinin kuzeyinde Güre Dağı ve güney batı yönünde yer ASAR dağı yükseklikleri 900 – 1000 m’ yi bulur. İlçeye Hamdibey, Kalkım, Pazarköy beldesi bağlıdır. Halkın temel uğraşı tarım çalışmalarıdır.Tahıl, baklagiller ve tütün yetiştirilir.  Yörede yetiştirilen Agonya tütünü beğenilen bir tütün çeşididir. Bu nedenle üretimi önem kazanmıştır. Ayrıca fasulye, yeşil ve kırmızı biber, domates üretilen ilçede kurulu bulunan Yenice Gıda Sanayi (Y.GS) ve Davutköy Kalkınma Kooperatifi kuruluşu olan Ova Salça Fabrikasında bu ürünler işlenmektedir. Fenni kovanlarla arıcılık yapılmakta olup, bunlar ailelerin tüketimlerini karşılamaktadır.
İlçe Merkezi Çanakkale – Balıkesir arasında önemli bir durak yeridir. Çanakkale’ye 100 km. Balıkesir’e 113 km dir. Av Turizminin önemli merkezlerinden birisi olmaya aday Yenice İlçemiz, her geçen gün yaban Domuzu avcılığında Seyahat Acentelerinin odak noktası haline gelmektedir.

Coğrafi Bilgiler ve Nüfus

Doğal koşullar: Yenice Marmara bölgesinin Güney Marmara bölümünde  Biga yarımadasının iç kesimlerinde yer alır. Çanakkale ilinin  güneydoğusundadır. Yüzölçümü 1367 km² olan Yenice, Çanakkale ilinin en  büyük ilçesidir. Doğu ve güneyde Balıkesir, güneybatıda Bayramiç, batı  ve kuzeybatıda Çan, kuzeyde de Biga ilçeleriyle çevrilidir.

Yenice ilçesinde arazinin bir kısmı volkanik olup, arazide kristalin  şistler yaygındır. Arazinin bir kısmında da ana kaya Kalkerdir.  Özellikle Pazarköy civarı Kazdağlarının bir devamıdır. Böylece Yenice’de  volkanik araziler kalker yapılı araziler, şistli arazilerle Granit ve  Gnayslara sıkça rastlanır. Ovalarda kuaterner yaşlı alüvyonlar görülür.

Yenice ilçesinin arazisi içinde bulunduğu Biga yarımadası gibi fazla  yüksek olmayan engebeli alanlardan oluşur. İlçe merkezinin denizden  yüksekliği 276 metredir. İlçenin başlıca yükseltileri Aladağ (963 m),  Sakar Dağı (Asar 929 m) ile ilçenin kuzeyindeki Güre Dağı’dır. Asar Dağı  ilçenin güneyinde doğu-batı doğrultusundaki sırtlar boyunca uzanır.  Derelerle parçalanmış bir görünümü vardır. Yenice ilçesinde dağlar  arasında yer alan genişçe ovalar da vardır. Bu ovalar oluşum bakımından  tektonik kökenlidir. Yer kabuğunun çökmesiyle oluşmuştur. Yer kabuğunun  kırılarak çöken kesimlerinin, akarsuların getirdiği alüvyonların  buralarda birikmesiyle oluşmuşlardır. Kuzey Anadolu fay hattının  Yenice’den geçmesi bu ovaların tektonik kökenli olduğunu göstermektedir.  Bu ovalardan Yenice ve Agonya ovaları doğal bir geçit ile birbirlerine  bağlıdır. Bu ovaların etrafı yüksekliklerle kaplı olduğu için dağ içi  ovası olarak da adlandırılabilir. Agonya ovası Kalkım, Hamdibey,  Pazarköy arasında genişçe bir alanı kaplar. Güneybatı yönünde dar bir  şerit şeklinde uzanır. Uzunluğu 25-30 km’dir. Agonya ovasının Pazarköy  bucağı çevresindeki küçük bir bölümünde alüviyon topraklar vardır. Öbür  kesimleri belirli bir genetik katmanı olmayan, yani üst toprak kesitinde  farklılaşma olmamış, azonal (genç) topraklarla kaplıdır. Yüzeyi  derelerle taşınmış maddelerle kaplıdır. Kolüviyal olarak nitelenen bu  topraklar oluşumları bakımından alüviyal topraklara benzer. Onlardan  farkı toprak katlarının homojen olmaması ve çoğunlukla toprak alt  katmanlarının çakıllı oluşudur. Tarıma elverişli topraklardır.

Bu ovalarda kalın alüviyon ve çakıllı dolgular ana akarsu ve onlara  bağlı kollar boyunca izlenmekte, ayrıca tektonik kökenli hareketlerin  izleri belli olmaktadır. Her iki ovadan dağlık bölgeye geçiş dere ve sel  yatakları ile gerçekleşmektedir.

İlçenin iklim özelliklerine bakılacak olursa Akdeniz, Karadeniz ve  kara ikliminin karışımı olan Marmara iklimi görülür. Bu durumu bitki  örtüsü özellikleri de destekler. Çünkü ilçede Akdeniz, Karadeniz, kara  ikliminde yetişebilen bitki türleri görülmektedir. İlçenin güney  kesimlerinde Akdeniz iklimi özellikleri kendini belli eder. Ancak  Akdeniz iklimi enlemin etkisi karasallık nedeniyle bazı özelliklerini  yitirmiştir. İlçenin bu kesimlerinde yazlar kurak ve sıcak, kışlar  ılıman ve yağışlıdır. İklim özellikle ilçe merkezi çevresinde karasal  özellikler taşır. İlçenin diğer alanlarında ise Marmara iklim tipi  görülür. Yazlar ılıman ve yağışsızdır. Kışlar ise yağışlı ve soğuktur.

İlçede en soğuk ay ocak, en sıcak ay ise temmuzdur. İlçe orta derece  yağış alır. (650-700 mm) İlçede ekimden nisan ayına kadar donlu günler  görülür. İlçede rüzgarlar daha çok kuzeydoğu ve güneybatı yönlerinden  eser. İlçede zaman zaman şiddetli lodos rüzgarı da eser.

İlçe topraklarından küçük akarsular kaynaklanır. Bu küçük akarsular  Gönen çayı ve Kocaçay’ın başlangıç kollarını oluştururlar. Bu akarsular  aracılığı ile Marmara denizine dökülürler. Dolayısıyla Yenice’deki  akarsular açık havza özelliği gösterirler. Gönen çayı  güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda yol aldıktan sonra kuzeye yönelir. Bir  süre sonra kuzeybatıdan Yenice deresini alır ve gene kuzeydoğuya  yönelir. Gönen çayının kolları genellikle kışın kabarıp taşar, yazın çok  azalır. Yenice ilçesinde akarsular genellikle yağmur ve kar sularıyla  beslenir.

Yenice ilçesinin en dikkati çeken özelliklerinden biri bitki örtüsü  özellikleridir. Ormanlık alanlarda yükseltinin dolayısıyla değişen  mikroklima ve yetişme çevresi koşullarının etkisi ile değişik ağaç  türleri ve bunların oluşturduğu karışık topluluklar vardır. Ormanların  bazı kesimlerinde tek türden oluşan saf topluluklar varken (Göknar  toplulukları, Karaçam toplulukları gibi…) Çoğunlukla yapraklı türlerle  ibreli türlerin oluşturduğu karışık ormanlar yaygındır. Bölge  ormanlarında Akdeniz, Karadeniz, kara ikliminde yetişen türler görülür.  İlçe ormanlarında görülen belli başlı türler şunlardır:

Kızılçam, Karaçam, Meşe Türleri, Kestane, Göknar, Gürgen, Kayın,  Çınar, Kızılağaç, Karaağaç, Dişbudak, Ihlamur, Fındık.

Maki elemanları: Kocayemiş, Sandal, Funda, Süpürge Çalısı, Kızılcık,  Laden, Defne, Yabani Gül.

Otsu Bitkiler: Orman Asması, Sarmaşık, Böğürtlen, Eğrelti, Çayır  Otları, Isırgan.

Yenice ormanları endemik Kaz dağı Göknarı ve nadir bulunan türler  bakımından da dikkat çekicidir. Kaz dağı Göknarı’nın (Abies egui -  trojani) vatanı Kaz Dağı’dır. Bu göknar türüne yalnızca bu yörede  rastlanmaktadır. Adını Çanakkale yakınındaki Troya kentinden almıştır.  Morfolojik özellikleri bakımından Uludağ Göknarı ile Yunanistan Göknarı  arasında bir türdür. Işık yapraklarının uçlar sivri, öbürleri ise küt  yada kertiklidir. Tomurcukları bol reçinelidir. Bu tür Kaz Dağı’nda saf,  bazen de Karaçam ve Kayınlarla karışık ormanlar oluşturur. Yerli  türlere göre daha hızlı büyür. Toprak ve neme gereksinimi çoktur. Işık  gereksinimi azdır.

NÜFUS YAPISI ve EKONOMİK KOŞULLARI

1985 nüfus sayımında ilçe merkezinin nüfusu 6013, köylerle birlikte  nüfus 43.186’dır. 1990 nüfus sayımına göre ilçe merkezinin nüfusu 6517,  köylerle birlikte toplanan nüfus 42.798’dir. 1997 nüfus sayımına göre  merkez ilçenin nüfusu 6426, köylerle birlikte toplam nüfus 33.894’dür.  İlçe halkının büyük bir bölümü kırsal kesimde yaşar. İlçe Türkiye’nin  tenha alanlarından birisidir. Aritmetik nüfus yoğunluğu Türkiye  ortalamasının çok altındadır. İlçenin 76 köyü vardır. Ortalama köy  nüfusu yaklaşık 500 kişidir. Köyler toplu köy özellikleri gösterir.  Yenice nüfusunu oluşturan yaklaşık 11.000 ailenin önemli bir bölümü  çiftçi ailesidir. İlçede ekilen arazi 286.066 dekardır. Çayır ve mera  alanları 70.806, fundalık arazi 906.280, kayalık-bataklık arazi 77.238,  yerleşim alanları ise 30.610 dekar alan kaplarlar. Tarım arazilerinin  yarıdan fazlası engebeli özellikler gösterirken 1/3 kadarı ovalık  alanlarda yer almaktadır. İlçede geniş alanlar kuru tarıma ayrılmıştır.  225.945 dekarlık alanda kuru tarım yapılırken, 36.123 dekarlık alanda  sulu tarım yapılmaktadır. Yaz aylarının yağışsız geçmesi ve sulamalı  tarım alanlarını artırmak amacıyla göletler yapılmış ve yapılmaktadır.  Bu konuda yeraltı sularından da yararlanılmaktadır. İlçede hemen hemen  her aile toprak sahibidir. Ancak çiftçi ailelerinin çok büyük bir bölümü  0-20 dekar büyüklüğündeki topraklara sahiptir. İlçe çok çeşitli tarım  ürünlerini yetiştirebilmektedir. Geniş alanlara genellikle tahıl  ekilmektedir. Tahıllardan en çok buğday; buğdaydan sonra sırayla arpa,  mısır, yulaf ve çavdar yetiştirilir. Baklagillerden kuru fasulye en çok  yetiştirilen ürünlerdendir. Sonra sırasıyla nohut, bakla, mercimek  gelir. Endüstri bitkilerinden ise tütün başta gelmektedir. Ayçiçeği ve  susam da tarımı yapılan ürünlerdendir. Meyvelerden en çok üzüm  yetiştirilir. Elma, şeftali, kiraz da yetiştirilmektedir. Sebzelerden en  çok biber üretilir. Domates, fasulye, pırasa, salatalık ve soğan da  yetiştirilen sebzelerdendir. İlçede arıcılık faaliyetleri gelişmesi için  de çalışılmakta 7.247 adet yeni kovanla bu faaliyet yapılmaktadır.

Hayvancılık faaliyetleri ilçede önemlidir. Dağlık, engebeli, kıraç  arazileri olan köylerde hayvancılık faaliyetleri mera hayvancılığı  şeklindedir. Buna karşılık gün geçtikçe ahır hayvancılığı da  yaygınlaşmaktadır. Sun’i tohumlama çalışmalarının ilçe hayvancılığına  büyük katkısı olmuştur. Büyük baş hayvanlarda yerli ırk, Holstein,  Montofon ve bunların melezleri yaygındır. Toplam sığır mevcudu  22.000’den fazladır. İlçede en çok inek sütü üretilir. Koyunculuk  genelde meraya bağlı olarak yapılmaktadır. Kıvırcık melezi ve Tahirova  ırkları yaygındır. Toplam koyun sayısı 40.000’in üzerindedir. Keçi  besiciliği giderek azalmaktadır. Kıl keçisi yaygındır. Toplam keçi  sayısı 11.000 civarındadır. Mis Süt işleme tesisleri, ilçedeki 4 mandıra  ve çevre ilçelerdeki süt fabrikaları Yenice’deki hayvancılığın  gelişmesine katkıda bulunmaktadır.

İlçede her geçen gün tarımsal makine sayısı artmaktadır. 1960 adet  traktör, 1946 adet pulluk, 1947 adet römork, 3057 adet su motoru, 141  adet harman makinasıyla tarımsal faaliyetler yürütülmektedir.

İlçede tarıma dayalı bazı sanayi tesisleri vardır. En önemlisi Yenice  Gıda Sanayi’dir. İlçede üretilen sebzeleri kuru konserve haline  getirir. Kapasitesi 1500 ton/yıldır. İlçede bulunan 4 mandıranın  kapasitesi 26.730 ton/yıldır. İlçede 4 un fabrikası, 2 değirmen, 1 adet  salça fabrikası vardır.

This entry was posted in Genel and tagged , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>